ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೂಡಿಕೆ ಹಿಂತೆಗೆತ - ಪರಿಷ್ಕೃತ ಬಿಡ್ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಿಂದ ಷೇರು ಮೌಲ್ಯ ಶೇ. 3 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಿಗಿತ!!

ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಲಯದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗೀಕರಣ (Banking Privatization) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ (IDBI Bank) ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಷೇರು ಮಾರಾಟ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಈಗ ಅಂತಿಮ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಐಸಿ (LIC) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಶೇ. 60.72 ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಡ್‌ಗಳನ್ನು (Revised Bids) ಸಲ್ಲಿಸಿವೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ತಕ್ಷಣವೇ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಷೇರುಗಳು ಶೇ. 3 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಿಗಿತ ಕಂಡಿವೆ.

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನನೆಗುದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತೆ ಚುರುಕುಗೊಂಡಿದ್ದು, ಹೂಡಿಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಉತ್ಸಾಹ ಮೂಡಿಸಿದೆ.

ಬಿಡ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಜಾಗತಿಕ ದೈತ್ಯರು ಯಾರು?

ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ದೈತ್ಯನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಮುಖ ಬಿಡ್‌ದಾರರು ಹೊಸ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ:

1. ಫೇರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ (Fairfax Financial Holdings): ಪ್ರೇಮ್ ವತ್ಸಾ ನೇತೃತ್ವದ ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೂಡಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆ.
2. ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಎನ್‌ಬಿಡಿ (Emirates NBD): ದುಬೈ ಮೂಲದ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಮೂಹ.

ಈ ಹಿಂದೆ ಇವೆರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೀಡಿದ್ದ ಆರಂಭಿಕ ಬಿಡ್‌ಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದ ಕನಿಷ್ಠ ಮೀಸಲು ಬೆಲೆಗಿಂತ (Reserve Price) ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ, ಸರ್ಕಾರ ಬಿಡ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈಗ ಫೇರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ನೀಡmaximize ಮಾಡಿರುವ ಪರಿಷ್ಕೃತ ನಗದು ಕೊಡುಗೆಯು ಸರ್ಕಾರದ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮೀಸಲು ಬೆಲೆಗೆ ತೀರಾ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಮಾರು ₹50,000 ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹55,000 ಕೋಟಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.

ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಜಿಗಿತ

ಪರಿಷ್ಕೃತ ಬಿಡ್‌ಗಳ ಸಲ್ಲಿಕೆಯ ವರದಿಯು ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಷೇರುಗಳ ಖರೀದಿಗೆ ಭಾರಿ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದೆ. ವಹಿವಾಟಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಷೇರು ಬೆಲೆಯು ಶೇ. 3 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಏರಿಕೆ ಕಂಡು ₹86.82 ರಿಂದ ₹87.63 ರ ಗಡಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಕಳೆದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ವಿಳಂಬವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಈಗ ಅಂತಿಮ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿರುವುದೇ ಈ ಹಠಾತ್ ಜಿಗಿತಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ.

ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಬಿಡ್‌ಗಳ ಸಲ್ಲಿಕೆಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮರು-ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೂ ಇದು ಒಂದು ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಬಹುದು.

ವಿಳಂಬಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಬಿಐ (RBI) ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್

ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಮೊದಲು 2021-22ರಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತಾದರೂ, ಸರಿಯಾದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಸಿಗದ ಕಾರಣ ಇದು ಹಲವು ಬಾರಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಬಿಡ್‌ದಾರರು ನೀಡಿದ ಆಫರ್‌ಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಆಂತರಿಕ ಅಂದಾಜಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಈ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲೂ ಒಪ್ಪಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಎಂದರೆ, ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (RBI) ಈಗಾಗಲೇ ಶಾರ್ಟ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಮಾಡಲಾದ ಬಿಡ್‌ದಾರರಾದ ಫೇರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಎನ್‌ಬಿಡಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 'ಫಿಟ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರಾಪರ್' (Fit and Proper) ನಿಯಂತ್ರಕ ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್ ನೀಡಿದೆ. ಆರ್‌ಬಿಐನಿಂದ ಈ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ ಬಿಡ್‌ದಾರರ ಅರ್ಹತೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಗೊಂದಲಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಸಮಿತಿಯು ಈ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಬಿಡ್‌ಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿ ಸಭೆ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಅಂತಿಮ ವಿಜೇತರ ಹೆಸರನ್ನು ಮುಂದಿನ ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ (ಆಗಸ್ಟ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದೊಳಗೆ) ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮಗಳು

ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒಪ್ಪಂದವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡರೆ, ಅದು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿದೆ:

1. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ: ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವ ಮೂಲಕ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಮತ್ತು ನವೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
2. ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಆಡಳಿತ: ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ದಕ್ಷತೆ ಹೆಚ್ಚಲಿದ್ದು, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶೇರುದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ತಂದುಕೊಡಲಿದೆ.
3. ಸರ್ಕಾರದ ಆಸ್ತಿ ನಗದೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಲ: ಈ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬರುವ ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತವು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಸಕ್ತ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಹೂಡಿಕೆ ಹಿಂತೆಗೆತ ಗುರಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆಸರೆಯಾಗಲಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಲಿ, ಎಲ್‌ಐಸಿ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಬಿಡ್ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಲಿ ಈ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಬಿಡ್‌ಗಳ ಮೊತ್ತದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಜೇತ ಬಿಡ್‌ದಾರರ ಆಯ್ಕೆಯ ನಂತರ ಯಶಸ್ವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಷೇರುದಾರರಿಗಾಗಿ (Minority Shareholders) 'ಓಪನ್ ಆಫರ್' (Open Offer) ಅನ್ನು ಸಹ ತರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಎಲ್ಲ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿನ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೇಲಿದ್ದು, ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದಿಕ್ಕು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಲಿದೆ.