ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ 'ಲಾಡ್ಕಿ ಬಹಿನ್' ಯೋಜನೆಗೆ ಬಿಗ್ ಶಾಕ್ - 92 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಔಟ್!!

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಹಾಗೂ ಬಹುಚರ್ಚಿತ 'ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಾಝಿ ಲಾಡ್ಕಿ ಬಹಿನ್ ಯೋಜನೆ' (Mukhyamantri Majhi Ladki Bahin Yojana) ಇದೀಗ ದೊಡ್ಡ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದೆ. ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ ಸಮಗ್ರ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ, ಯೋಜನೆಯಡಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರತಿ 10 ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4 ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ. 'ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬರೋಬ್ಬರಿ 92 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

AI

ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಇದುವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕೇವಲ 80 ಲಕ್ಷ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೊರಬಂದಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ವರದಿಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಹಿಳೆಯರು ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿವೆ.

ಅನರ್ಹರ ಕೈ ಸೇರಿದ ₹14,000 ಕೋಟಿ

ಈ ಬೃಹತ್ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಈಗ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಅನರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಇದುವರೆಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸುಮಾರು 14,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಬೊಕ್ಕಸದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ! ಈ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಹಣದ ಪಾವತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವ ಮುನ್ನ, ಅವರು ಸರಾಸರಿ 10 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು 1,500 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪರಿಶೀಲನೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾದ ಕಾರಣ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಹಣ ನಿಲ್ಲಿಸದೆ ವಿಭಿನ್ನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.

ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಸರಣಿ ವಜಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳೇನು

ಸರ್ಕಾರದ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಆಘಾತಕಾರಿ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಇಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಕೈಬಿಡಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾರಣಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ:

ಇ-ಕೆವೈಸಿ (eKYC) ವೈಫಲ್ಯ: ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಮಹಿಳೆಯರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ 'ನೋ ಯುವರ್ ಕಸ್ಟಮರ್' (eKYC) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

ಆದಾಯದ ಮಿತಿ ಮೀರಿರುವುದು: ಸುಮಾರು 16 ಲಕ್ಷ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು (ಶೇ. 17 ರಷ್ಟು) ಯೋಜನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಆದಾಯ ಮಿತಿಯಾದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ₹2.5 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು: ಸ್ಕ್ರೂಟಿನಿ ವೇಳೆ ಸುಮಾರು 4.42 ಲಕ್ಷ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ತಾವು ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆಘಾತಕಾರಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಇವರಿಗೆ ಯೋಜನೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಯೋಜನ (Duplication of Benefits): ಸುಮಾರು 3.6 ಲಕ್ಷ ಮಹಿಳೆಯರು ಈಗಾಗಲೇ ಸರ್ಕಾರದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯಾದ 'ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ನಿರಾಧಾರ್ ಯೋಜನೆ'ಯಡಿ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹಲವರಿಗೆ ಲಾಭ: ಸುಮಾರು 2.5 ಲಕ್ಷ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬದ ಇಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರು ನಿಯಮ ಬಾಹಿರವಾಗಿ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ.

ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ: ಸುಮಾರು 1.8 ಲಕ್ಷ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಯೋಜನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ವಯೋಮಿತಿಯಾದ 65 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿದ್ದರು. ಉಳಿದಂತೆ 1.7 ಲಕ್ಷ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪುರುಷರಿಗೂ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ!: ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಕೇವಲ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿಯೇ ರೂಪಿಸಲಾದ ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸುಮಾರು 29,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 8,000 ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಜಮೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಮತ್ತು ಹಣ ವಸೂಲಾತಿ ನಿಲುವು

ಈ ಇಡೀ ವಿವಾದದ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರುವ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವೆ ಅದಿತಿ ತತ್ಕಾರೆ ಅವರು, "2024ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ತಕ್ಷಣವೇ ಇ-ಕೆವೈಸಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಮಾದರಿ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು," ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಮುಂದುವರಿದು ಮಾತನಾಡಿದ ಅವರು, ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ 2025ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇ-ಕೆವೈಸಿ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಗಡುವು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2025ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 31 ರವರೆಗೆ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ನಂತರವೇ ಹಣ ಪಾವತಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದರು.

ಅನರ್ಹರಿಂದ ಹಣ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಕುರಿತು ಉತ್ತರಿಸಿದ ಸಚಿವರು, "ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ದೇವೇಂದ್ರ ಫಡ್ನವಿಸ್ ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯೋಜನೆಯ ದುರುಪಯೋಗ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳ ಯಾವುದೇ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಹಣವನ್ನು ವಾಪಸ್ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ," ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಿಎಜಿ (CAG) ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಅಕ್ರಮದ ಬಣ್ಣ ಬಯಲು

ಒಂದೆಡೆ ಅನರ್ಹರ ಪಟ್ಟಿ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಭಾರತದ ಮಹಾಲೇಖಪಾಲರ (CAG) 2024-25ರ ರಾಜ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಆಡಿಟ್ ವರದಿಯು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿನ ಗಂಭೀರ ಲೋಪದೋಷಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ.

ಶುಕ್ರವಾರ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡನೆಯಾದ ಸಿಎಜಿ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಮಂಜೂರಾಗಿದ್ದ ₹29,693.09 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹33,237.24 ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ. ಅಂದರೆ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ₹3,541.16 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಇಲಾಖೆಯು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಿಎಜಿ ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ವರ್ಚುವಲ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ: ಸಿಎಜಿ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2025ರ ಜನವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ನಡುವೆ ಸುಮಾರು ₹15,586 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು 'ವರ್ಚುವಲ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಡಿಪಾಸಿಟ್ ಅಕೌಂಟ್ಸ್' (VPDA) ಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೊಕ್ಕಸದಿಂದ ತಕ್ಷಣದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಡ್ರಾ ಮಾಡಿ ಇಟ್ಟಿರುವುದು ಗಂಭೀರ ಆರ್ಥಿಕ ಅಕ್ರಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಿಎಜಿ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದೆ.

ಯೋಜನೆಯ ಬಜೆಟ್ ಅಂದಾಜು, ವೆಚ್ಚ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಇಲಾಖೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪಿಟಿಐ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಇಂತಹ ಬೃಹತ್ ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ (DBT) ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಾಗ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ನಿಖರ ಅಂದಾಜು ಇರಬೇಕು ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಚುವಲ್ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಕ್ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ಸಿಎಜಿ ಕಡಕ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ.

ಏನಿದು 'ಲಾಡ್ಕಿ ಬಹಿನ್' ಯೋಜನೆ

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2024ರ ಜೂನ್ 28 ರಂದು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತ್ತು. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 21 ರಿಂದ 65 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಅರ್ಹ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ₹1,500 ಹಣವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅವರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ (DBT) ಜಮಾ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ನಡೆದಿರುವ ಈ ಬೃಹತ್ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಸಿಎಜಿ ವರದಿಯು ಯೋಜನೆಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ.