ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆ ತಡೆಗೆ TRAI ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ - ವಾಣಿಜ್ಯ ಕರೆಗಳಿಗೆ ‘1601’ Calling Series!!

ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಅನಾಮಿಕ ಕರೆಗಳು, ನಕಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಕರೆಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಅಥವಾ ಗ್ಯಾಸ್ ಬಿಲ್ ಪಾವತಿ ನೆನಪಿಸುವ ಸಂದೇಶಗಳು, ಕೊರಿಯರ್ ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಂಚನೆಗಳು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಟೆಲಿಕಾಂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆ TRAI ಮಹತ್ವದ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.

AI

 ಯುಟಿಲಿಟಿ ಮತ್ತು ಕೊರಿಯರ್ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕರೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ‘1601’ ಎಂಬ ಹೊಸ Calling Series ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸೈಬರ್ ವಂಚಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರಿಚಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಳ್ಳಲಿದೆ, ಮೊಬೈಲ್ ಬಿಲ್ ಬಾಕಿಯಿದೆ, ಗ್ಯಾಸ್ ಸಂಪರ್ಕ ನವೀಕರಿಸಬೇಕು, ಕೊರಿಯರ್ ಪಾರ್ಸೆಲ್ ವಾಪಸ್ ಹೋಗಲಿದೆ ಅಥವಾ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಬೇಕು ಎಂಬಂತಹ ನೆಪಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜನರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಕರೆಗಳ ಮೂಲಕ OTP, ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿವರ, UPI PIN, ಕಾರ್ಡ್ ಮಾಹಿತಿ ಅಥವಾ ಇತರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕರೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುವಂತಹ Calling Series ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು TRAI ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ‘1601’ ಸರಣಿಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಬರುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕರೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬರುವ ಕರೆಗಳಿಗಿಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಏಕೆ ಬೇಕಾಯಿತು ‘1601’ ಸರಣಿ?

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಕರೆ ಬಂದಾಗ ಅದು ನಿಜವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ವಂಚಕರಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಂಚಕರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಟೆಲಿಕಾಂ ಕಂಪನಿ, ಕೊರಿಯರ್ ಏಜೆಂಟ್ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೆಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೊರಿಯರ್ ವಂಚನೆಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿವೆ. ‘ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಬಂದಿದೆ’, ‘ಪಾರ್ಸೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿತ ವಸ್ತು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ’, ‘ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದೆ’ ಅಥವಾ ‘ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಹಣ ಪಾವತಿಸಬೇಕು’ ಎಂಬಂತಹ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಹಣ ಕಸಿಯುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವರದಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಅದೇ ರೀತಿ ವಿದ್ಯುತ್, ನೀರು, ಗ್ಯಾಸ್, ಟೆಲಿಕಾಂ ಅಥವಾ ಇತರ ಯುಟಿಲಿಟಿ ಸೇವೆಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಬಿಲ್ ಪಾವತಿಸದಿದ್ದರೆ ಸೇವೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂದು ಬೆದರಿಸುವ ವಂಚನೆಗಳೂ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಗಾಬರಿಗೊಂಡು ವಂಚಕರ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.

‘1601’ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿದೆ?

‘1601’ Calling Seriesನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವೇ ಅಧಿಕೃತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂವಹನವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕರೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು. ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿಗದಿತ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ರೀತಿಯ ಸರಣಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ, ಕರೆ ಮಾಡುವವರ ಗುರುತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೂಚನೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಇದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ‘1601’ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಬಂದ ಕರೆ ಎಂದರೆ ಅದನ್ನು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ನಂಬಬೇಕು ಎಂದಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಕರೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.

ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತಾ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕರೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಅಧಿಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆ ಬಂದರೂ OTP, UPI PIN, ATM PIN, CVV, ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು.

ಕೊರಿಯರ್ ವಂಚನೆಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬೇಕು?

ಕೊರಿಯರ್ ಅಥವಾ ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆ ಬಂದಾಗ ಮೊದಲಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಸೆಲ್ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು. ನೀವು ಯಾವುದೇ ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಕಳುಹಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ನಿರೀಕ್ಷಿಸದಿದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣ ನಂಬಬಾರದು.

ಕರೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ‘ಈಗಲೇ ಹಣ ಪಾವತಿಸಿ’, ‘OTP ಹೇಳಿ’, ‘ವೀಡಿಯೊ ಕಾಲ್‌ಗೆ ಬನ್ನಿ’, ‘ಒಂದು ಆ್ಯಪ್ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ’ ಅಥವಾ ‘ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಶೇರ್ ಮಾಡಿ’ ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರೆ ಅದು ವಂಚನೆಯ ಸೂಚನೆಯಾಗಿರಬಹುದು.

ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಅಥವಾ ಕೊರಿಯರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತ. ಕರೆ ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ನೀಡಿದ ಅಪರಿಚಿತ ಲಿಂಕ್ ಅಥವಾ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.

ಯುಟಿಲಿಟಿ ಕರೆಗಳಲ್ಲಿ ಏನು ಗಮನಿಸಬೇಕು?

ವಿದ್ಯುತ್ ಬಿಲ್, ನೀರಿನ ಬಿಲ್, ಗ್ಯಾಸ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಸೇವೆಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆ ಬಂದಾಗ ಗ್ರಾಹಕರು ಗಾಬರಿಯಾಗಬಾರದು. ‘ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ತಕ್ಷಣ ಪಾವತಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರೆ ಮೊದಲು ಅಧಿಕೃತ ಬಿಲ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಆ್ಯಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ವಂಚಕರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ QR ಕೋಡ್ ಕಳುಹಿಸಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು UPI PIN ನಮೂದಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವನ್ನು ನೆನಪಿಡಬೇಕು: UPI PIN ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ; ಹಣ ಪಾವತಿಸುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

‘1601’ ಬಂದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸುರಕ್ಷಿತವೇ?

ಇದು ಗ್ರಾಹಕರು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ. ಹೊಸ Calling Series ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಕರೆ ಅಥವಾ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ನಂಬುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.

ವಂಚಕರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ‘1601’ ಸರಣಿಯ ಅರಿವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

ಅಪರಿಚಿತ ಕರೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬಾರದು. OTP, UPI PIN, CVV, ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಬಾರದು. ಅಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ರಿಮೋಟ್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಅಥವಾ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಶೇರಿಂಗ್ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳನ್ನು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಬಾರದು.

ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ?

‘1601’ Calling Series ಜಾರಿಯಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕರೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಸಿಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಟೆಲಿಕಾಂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕರೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ತರಲು ಮತ್ತು ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಆದರೆ ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆ ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾಹಕರ ಜಾಗೃತಿ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ತಲುಪಿದರೆ, ನಕಲಿ ಕರೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು.