SEZ ರಿವ್ಯಾಂಪ್‌ಗೆ ಕೇಂದ್ರದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ - ಸುಂಕದಿಂದ ಪಾವತಿವರೆಗೆ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ!!

ದೇಶದ ರಫ್ತು ವಲಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸರಳಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ. ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳು (SEZ) ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರಫ್ತು ಆಧಾರಿತ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಾವಳಿ ರೂಪಿಸುವ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದರೆ, ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

AI

ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ SEZ, Export Oriented Units (EOUs), Export Promotion Capital Goods (EPCG), Manufacture and Other Operations in Warehouse Regulations (MOOWR) ಹಾಗೂ Advance Authorisation ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಉದ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಯೋಜನೆಗೆ ಬದಲಾಗುವಾಗ ಹಲವು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿನ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉದ್ಯಮಗಳು ತಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ‘ಸ್ಕೀಮ್ ಶಾಪಿಂಗ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತು ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು, ಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಸವಕಳಿ (Depreciation) ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಏಕರೂಪಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಸುಲಭವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ SEZ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪುನರ್‌ರಚಿಸುವ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂಕ, ಜಾಬ್ ವರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಕೂಡ ಸೇರಬಹುದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. SEZಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸರಳಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಈ ಸಂಬಂಧ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿ ಕರಡು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. SEZ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ’ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ನೋಟಿನ ಕುರಿತೂ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ SEZ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ದೇಶೀಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ರೂಪಾಯಿ ಪಾವತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೂ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶೀಯ ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ಕೆಲವು SEZ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಂಬಂಧಿತ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾಗಬಹುದು. ರೂಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಪಾವತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ದೊರೆತರೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯ, ನಿರ್ವಹಣೆ-ದುರಸ್ತಿ-ಓವರ್‌ಹಾಲ್‌ (MRO), ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ SEZ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ದೇಶೀಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಪಾವತಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸರಳವಾದರೆ, ಇಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುವಿಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಗಮವಾಗಬಹುದು.

ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ರಫ್ತು ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯತ್ನದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ನಿಯಮಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದರೆ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವುದು ಸುಲಭವಾಗಬಹುದು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅನಗತ್ಯ ನಿಯಮಾತ್ಮಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು.

ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ SEZ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸರಳ ನಿಯಮಗಳು, ಕಡಿಮೆ ಅನುಸರಣೆ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸುಗಮ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದೊರೆತರೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, SEZ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತು ಆಧಾರಿತ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಾವಳಿ ರೂಪಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ಚಿಂತನೆ ಉದ್ಯಮ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಬಹುದು. ‘ಸ್ಕೀಮ್ ಶಾಪಿಂಗ್’ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು SEZ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ರೂಪಾಯಿ ಪಾವತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅವಕಾಶದವರೆಗೆ ಹಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಕರಡು ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಬಳಿಕ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಅಂತಿಮ ಸ್ವರೂಪ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.