ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಬಿಗ್ ಶಾಕ್ - ಆಗಸ್ಟ್ 1 ರಿಂದ ಹೊಸ ರೂಲ್ಸ್, ಪ್ರತಿ ಸವಾರಿಗೆ ₹5 ತೆರಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ!!

ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ದಿನೇದಿನೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಾರಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ಗಿಗ್ ಎಕಾನಮಿ (Gig Economy - ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರ ಉದ್ಯೋಗ ಆಧಾರಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ) ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಭರ್ಜರಿ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿದೆ. ಆಪ್ ಆಧಾರಿತ ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಲು, ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಚಾಲನಾ ಪರವಾನಗಿ (Driving Licence) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮಹತ್ವದ ಹೊಸ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ಮುಂಬರುವ ಆಗಸ್ಟ್ 1 ರಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿವೆ.

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ತರುವುದು ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನಡೆ ಸಾರಿಗೆ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದ್ದು, ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೊಸ ಚಾಲನಾ ಪರವಾನಗಿ ನಿಯಮ

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿರುವ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಹೊಸ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 1 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಚಾಲನಾ ಪರವಾನಗಿ (Fresh Driving Licence) ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ 'ಡೊಮಿಸೈಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ' (Domicile Certificate - ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ) ವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಹೊಸ ಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ (RTO) ಅರ್ಜಿದಾರರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಳಾಸದ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸುಲಭವಾಗಲಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ರಾಜ್ಯದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ನಕಲಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಹಾವಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಈ ಕ್ರಮ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರತಿ ಸವಾರಿಗೆ ₹5 ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಿಗೆ 2% ಕೊಡುಗೆ

ಆಪ್ ಆಧಾರಿತ ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಆಪರೇಟರ್‌ಗಳಿಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರ‍್ಯಾಪಿಡೋ, ಓಲಾ, ಉಬರ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು) ಸರ್ಕಾರ ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತದ ಜೊತೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ನೀಡಿದೆ. ಹೊಸ ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ:

ಪ್ರತಿ ಸವಾರಿಗೆ ₹5 ತೆರಿಗೆ: ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರತಿ ಸವಾರಿಯ ಮೇಲೂ (Per Ride) ₹5 ಅನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಣವನ್ನು ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ವಲಯದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಚಾಲಕರ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಿಗೆ 2%: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಸವಾರಿಯ ಒಟ್ಟು ದರದಲ್ಲಿ (Fare) ಶೇಕಡಾ 2 ರಷ್ಟನ್ನು ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ರೈಡರ್‌ಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಿಗೆ (Welfare Fund) ಜಮೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಿಗ್ ಎಕಾನಮಿ ಅಥವಾ ಇಂತಹ ಫ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನೇ ನಂಬಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ಬೈಕ್ ರೈಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ ಕಾಯಲು ಈ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಶಾಲ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ಅನಧಿಕೃತ ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳ ಹಾವಳಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್

ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತೀವ್ರ ಆತಂಕ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 4 ಲಕ್ಷದಿಂದ 4.5 ಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಆಪ್ ಆಧಾರಿತ ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ.

ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಈ ಹೊಸ ನೀತಿಯು ಜಾರಿಗೆ ಬರುವುದರಿಂದ, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸೇವೆಗಳು ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರಲಿವೆ. ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ಸಾರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವವರನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಈ ಮೂಲಕ ಗಟ್ಟಿ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳು

ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಹಠಾತ್ ನಿರ್ಧಾರವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಪ್ ಆಧಾರಿತ ಸಾರಿಗೆ ವೇದಿಕೆಗಳ (Mobility Platforms) ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ ಎಂದು ಉದ್ಯಮದ ತಜ್ಞರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಳ: ಪ್ರತಿ ಸವಾರಿಗೆ ₹5 ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಶೇ. 2 ರಷ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಿಯ ಹೊರೆ ಕಂಪನಿಗಳ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಿದೆ.

ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ: ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಂಪನಿಗಳು ತಾವೇ ಭರಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕರ ಹೆಗಲಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸದ್ಯದ ಕುತೂಹಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿದರೆ ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ದರಗಳು ದುಬಾರಿಯಾಗಲಿವೆ.

ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು: ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಪ್‌ಗಳ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್, ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಪ್ಲೈಯನ್ಸ್ (ಅನುಸರಣೆ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನೀತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವವರು, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯಾಗಿ ಕಂಡರೂ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸೂಕ್ತ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಚಾಲಕರ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದರೆ, ಇಡೀ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.

ಸಮಾನ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆ

ಹೊಸ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಕೇವಲ ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಆಟೋರಿಕ್ಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಚಾಲಕರಿಗೂ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು (Fair Competition) ಕಲ್ಪಿಸಲಿವೆ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಲೈಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಈ ಮೂಲಕ ತಾರ್ಕಿಕ ಅಂತ್ಯ ಸಿಗಲಿದೆ.

ಆಗಸ್ಟ್ 1 ರ ಗಡುವು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಹೊಸ ಚಾಲಕರು ಮತ್ತು ಬೈಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಆಪರೇಟರ್‌ಗಳು ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಜ್ಜಾಗಬೇಕಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಸುಧಾರಣಾ ಕ್ರಮಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸ್ನೇಹಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಇಟ್ಟ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.