ಭಾರತದ ಹಣ ಪೂರೈಕೆ ಹೊಸ ದಾಖಲೆ-M3 ₹322.95 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ, ಶೇ.14.2 ಏರಿಕೆ!!

ಭಾರತದ ಹಣ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಏರಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ Broad Money ಅಥವಾ M3 ಪ್ರಮಾಣವು 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರ ವೇಳೆಗೆ ₹322.95 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ತಲುಪಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಇದೇ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಶೇ.14.2ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ (RBI)ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರಾಂಶ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2026ರಂದು M3 ₹322,945 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ₹282,887.1 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು.

Representation image

M3 ಎನ್ನುವುದು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹಣದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಬಳಿಯಿರುವ ನಗದು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಠೇವಣಿಗಳು, ಅವಧಿ ಠೇವಣಿಗಳು ಹಾಗೂ RBIಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಠೇವಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ M3, ದೇಶದ ಹಣಕಾಸು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಹಣದ ಹರಿವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಮುಖ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ.

M3 ಏರಿಕೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

RBI ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, M3 ಏರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ Time Deposits ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2026ರಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಅವಧಿ ಠೇವಣಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು ₹245.07 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಶೇ.14.2ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಬಳಿಯಿರುವ ಕರೆನ್ಸಿಯೂ ಶೇ.12.9ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ Demand Deposits ಶೇ.15.6ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.

ಇದರರ್ಥ ಜನರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

M3ನ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ. RBIಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸಾಲವು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಶೇ.17.8ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ವಿಸ್ತರಣೆ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲದ ಹೆಚ್ಚಳ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ?

ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲದ ಪಾತ್ರ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಮಗಳು ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು, ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಬಂಡವಾಳದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಗೃಹ ಸಾಲ, ವಾಹನ ಸಾಲ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಲ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರ ಖರ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ಶೇ.17.8ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಬೇಡಿಕೆ ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಾಲದ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವಾಗ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಸಾಲದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೂ ಗಮನಹರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಹಣದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು RBIಗೆ ಸವಾಲು

M3 ಏರಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದ್ರವ್ಯತೆ ಅಥವಾ excess liquidity ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದ್ರವ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸುಮಾರು ₹9.7 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತ್ತು ಎಂದು Reuters ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದಿನ ಕೋವಿಡ್ ನಂತರದ ಅವಧಿಯ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿದ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದ್ರವ್ಯತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ RBIಯ ವಿಶೇಷ ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಠೇವಣಿ ಯೋಜನೆ ಮೂಲಕ ಬಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದೇಶಿ ಹಣವೂ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು $127.23 ಬಿಲಿಯನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದು, ಅದರ ಬಹುಪಾಲು RBIಯೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯಗೊಂಡ ಪರಿಣಾಮ ದೇಶೀಯ ರೂಪಾಯಿ ದ್ರವ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಇದರಿಂದ RBI ಮುಂದೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲು ಎದುರಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಣದ ಪ್ರಮಾಣ ಅತಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಹಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬಡ್ಡಿದರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಳಮುಖ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣವು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿದರೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಒತ್ತಡವೂ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

RBI ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ರಮಗಳು

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದ್ರವ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು RBI ವಿವಿಧ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7ರಂದು RBI ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ₹6.12 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು overnight auction ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗವನ್ನು 30 ದಿನಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.

ಇಂತಹ ಕ್ರಮಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಉಳಿಯದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಅದೇ ವೇಳೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಡ್ಡಿದರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಏರಿಳಿತವಾಗದಂತೆ ಹಣಕಾಸು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡುವುದು RBIಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?

M3ನಲ್ಲಿ ಶೇ.14.2ರಷ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದು ದೇಶದ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಣದ ಲಭ್ಯತೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿಗಳ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಾಲದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಬಹುದು.

ಆದರೆ ಹಣ ಪೂರೈಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಣದುಬ್ಬರ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಉದ್ಯೋಗ, ಸಾಲದ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಗ್ರಾಹಕರ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಗಳಂತಹ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ RBIಗೆ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ದ್ರವ್ಯತೆ ಉಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಅಪಾಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಲಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ M3 ದಾಖಲೆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿರುವುದು ಭಾರತದ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವೇಗದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ.