ಭಾರತದ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಜಿಗಿತ - ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 4ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾದ ದೇಶ!!

ಇಂಧನ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯತ್ತ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿರುವ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಯೂನಿಯನ್ (IGU) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ‘ವರ್ಲ್ಡ್ ಲಿಕ್ವಿಫೈಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ (LNG) 2026’ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಮರು-ಅನಿಲೀಕರಣ (Regasification) ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 2025ರ ವೇಳೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 52.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ (mtpa) ತಲುಪಿದೆ.

CANVA

ಈ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಮರು-ಅನಿಲೀಕರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಪಾನ್, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ದೇಶಗಳು ಮಾತ್ರ ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯ ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

ದಾಹೇಜ್ ವಿಶ್ವದ 6ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಟರ್ಮಿನಲ್

ಭಾರತದ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್‌ನ ದಾಹೇಜ್ (Dahej) ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. 17.5 mtpa ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ದಾಹೇಜ್, ಭಾರತದ ಏಕೈಕ 'ಅಲ್ಟ್ರಾ-ಲಾರ್ಜ್' (ಬೃಹತ್) ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದು ಆರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಉಳಿದ ಏಳು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು ತಲಾ 5 mtpa ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ (Large-scale) ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳ ಉದ್ಘಾಟನೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆ

2025ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದೆ:

ಛಾರಾ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ (Chhara LNG): ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ 5 mtpa ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೊಸ ಆನ್‌ಶೋರ್ (ನೆಲದ ಮೇಲಿನ) ಟರ್ಮಿನಲ್ ಅನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ದಭೋಲ್ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ (Dabhol LNG) ವಿಸ್ತರಣೆ: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ದಭೋಲ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕ್‌ವಾಟರ್ (ಅಲೆ ತಡೆಗೋಡೆ) ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಇದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 2.9 mtpa ಇಂದ 5 mtpa ಗೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.

ದಭೋಲ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ನ ವಿಶೇಷತೆ: ಈ ಹಿಂದೆ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ಅಬ್ಬರದಿಂದಾಗಿ ದಭೋಲ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಬ್ರೇಕ್‌ವಾಟರ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ, ಈ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ವರ್ಷದ 365 ದಿನಗಳೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಶಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ

ಒಂದೆಡೆ ಭಾರತದ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಮರು-ಅನಿಲೀಕರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಅದರ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ (Utilisation Rate) ಗಣನೀಯ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದು ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ:

2024 ರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ: ಶೇಕಡಾ 58

2025 ರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ: ಶೇಕಡಾ 47 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿತ

ಈ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು

ಬೇಸಿಗೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲ ಆಮದು: 2025ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಮದಾದ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳ: ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯಿಂದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿಲ್ಲ.

2028ರ ವೇಳೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಗೊಳ್ಳಲಿರುವ ಭಾರತ

ಭಾರತವು ಇಷ್ಟಕ್ಕೇ ತೃಪ್ತಿಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ದೇಶದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸದ್ಯ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಯೋಜನೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಸ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಸೇರಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ ಮೂರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳಾಗಿವೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಆದ ದಾಹೇಜ್‌ನ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣೆಯೂ ಸೇರಿದೆ).

ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ, 2028ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 11.3 mtpa ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

2026ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ (Middle East) ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪೂರೈಕೆ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳಿಂದಾಗಿ ತೀವ್ರ ಆತಂಕ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಯೂನಿಯನ್ (IGU) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಸ್ಟೆಗರ್ ಈ ಕುರಿತು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ, "2026ರಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ವ್ಯಾಪಾರವು ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಪರಿಚಿತ ಹಾದಿಯನ್ನು (Uncharted Waters) ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. ಗಲ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿವೆ. ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಮಸುಕಾಗಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಖರೀದಿದಾರರನ್ನು ಪೂರೈಕೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗಳ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ದೂಡಿದೆ," ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಹಿಂದಿನ ಇಂಧನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಒಂದು 'ಶಾಕ್ ಅಬ್ಸಾರ್ಬರ್' (ಆಘಾತ ನಿರೋಧಕ) ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ (Strait of Hormuz) ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಪರೀಕ್ಷೆ ಎದುರಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಆಶಾವಾದ

ಜಾಗತಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಡುವೆಯೂ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಉದ್ಯಮವು ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು (Resilience) ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆಯ ಶೇಕಡಾ 40 ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು 'ಸ್ಪಾಟ್ ಬೇಸಿಸ್' (Spot Basis - ತಕ್ಷಣದ ಖರೀದಿ) ಮೂಲಕ ಸנעಿಹಗೊಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದಾದ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ.

2035ರವರೆಗಿನ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಮುನ್ಸೂಚನೆ

ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಸ್ಟೆಗರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿದ್ದರೂ 2035ರವರೆಗಿನ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಬೇಡಿಕೆಯ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಚಾಲನಾ ಶಕ್ತಿಗಳು ಬದಲಾಗದೆ ಹಾಗೇ ಉಳಿದಿವೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು:

ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ

ವೇಗದ ನಗರೀಕರಣ (Urbanisation)

ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ವಿಸ್ತರಣೆ (Digitalisation)

ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆ

ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ (Cleaner Energy Systems) ಕಡೆಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಪಯಣ