ತೆರಿಗೆ ಆಡಿಟ್ ನಿಯಮಗಳು - ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾರೆಲ್ಲಾ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಆಡಿಟ್ ಮಾಡಿಸಬೇಕು?!!

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗೂ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1961 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 44AB ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟು (Turnover) ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ (CA) ಮೂಲಕ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ನಾವು ತೆರಿಗೆ ಆಡಿಟ್ (Tax Audit) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ.

chatgpt

ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ತಮಗೆ ತೆರಿಗೆ ಆಡಿಟ್ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಗೊಂದಲವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಾವು ತೆರಿಗೆ ಆಡಿಟ್ ಎಂದರೇನು, ಅದರ ನಿಯಮಗಳು ಯಾವುವು, ಯಾರಿಗೆ ಇದು ಕಡ್ಡಾಯ, ಮತ್ತು ಆಡಿಟ್ ಮಾಡಿಸದಿದ್ದರೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುವ ದಂಡದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿಕೊಡಲಿದ್ದೇವೆ.

ತೆರಿಗೆ ಆಡಿಟ್ (Tax Audit) ಎಂದರೇನು

ತೆರಿಗೆ ಆಡಿಟ್ ಎಂದರೆ ತೆರಿಗೆದಾರರು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ರಿಟರ್ನ್ಸ್ (ITR) ಮತ್ತು ಅವರ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು (Books of Accounts) ಸರಿಯಾಗಿವೆಯೇ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ಮೂಲಕ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.

ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ

ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪುಗಳು ಅಥವಾ ವಂಚನೆಗಳು ನಡೆದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ತೆರಿಗೆದಾರರು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡುವುದು.

ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಗೆ ನಿಖರವಾದ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಕಡಿತಗಳ (Deductions) ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.

ತೆರಿಗೆ ಆಡಿಟ್ ಯಾರಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ

ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಡಿಟ್ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:

ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ಉದ್ಯಮ ಮಾಡುವವರಿಗೆ (Business)

ನಿಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಾರ್ಷಿಕ ಒಟ್ಟು ವಹಿವಾಟು (Gross Turnover/Sales) ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 1 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮೀರಿದರೆ ನೀವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಆಡಿಟ್ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

ವಿಶೇಷ ವಿನಾಯಿತಿ (ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟು):

ಸರ್ಕಾರವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರದ ಒಟ್ಟು ರಸೀದಿಗಳು (Receipts) ಮತ್ತು ಪಾವತಿಗಳಲ್ಲಿ (Payments) ಶೇಕಡಾ 95 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗ ನಗದು ರಹಿತವಾಗಿ (ಅಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಯುಪಿಐ, ಚೆಕ್, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ನಡೆದಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಆಡಿಟ್ ಮಿತಿಯನ್ನು 10 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವವರ ವಹಿವಾಟು 10 ಕೋಟಿ ದಾಟುವವರೆಗೂ ಆಡಿಟ್ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ (Professionals)

ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್, ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್, ವಕೀಲರು, ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್‌ಗಳು, ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಐಟಿ ಕನ್ಸಲ್ಟೆಂಟ್‌ಗಳಂತಹ ವೃತ್ತಿಪರರ ವಾರ್ಷಿಕ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ (Gross Receipts) ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 50 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಮೀರಿದರೆ ಅವರು ತೆರಿಗೆ ಆಡಿಟ್ ಮಾಡಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.

(ಗಮನಿಸಿ: ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಜೆಟ್ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಶೇಕಡಾ 95 ರಷ್ಟು ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟು ಹೊಂದಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ಈ ಮಿತಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ನಿಬಂಧನೆಗಳೊಂದಿಗೆ 75 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ).

ಅಂದಾಜು ಆದಾಯ ಯೋಜನೆ (Presumptive Taxation Scheme - Section 44AD / 44ADA)

ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರರಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು 'ಪ್ರಿಸಂಪ್ಟಿವ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸೇಷನ್' ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ವಹಿವಾಟಿನ ಶೇಕಡಾ 6 ರಿಂದ 8 ರಷ್ಟನ್ನು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರರು ಶೇಕಡಾ 50 ರಷ್ಟನ್ನು ಆದಾಯ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟಬಹುದು.

ಆದರೆ, ನೀವು ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ನಿಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಲಾಭವು ಈ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮಿತಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯವು ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಮಿತಿಗಿಂತ (Basic Exemption Limit) ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಆಡಿಟ್ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

ತೆರಿಗೆ ಆಡಿಟ್‌ಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳು

ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ನಿಮ್ಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ಆಡಿಟ್ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಕೆಳಗಿನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ:

1. ಕ್ಯಾಶ್ ಬುಕ್ ಮತ್ತು ಲೆಡ್ಜರ್ಸ್: ದಿನನಿತ್ಯದ ನಗದು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವಿವರಗಳು.
2. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳು: ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳ ಪೂರ್ಣ ವರ್ಷದ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್.
3. ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಇನ್‌ವಾಯ್ಸ್‌ಗಳು: ಬಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರಸೀದಿಗಳು.
4. ಖರ್ಚುಗಳ ಬಿಲ್‌ಗಳು: ಬಾಡಿಗೆ, ಸಂಬಳ, ಕರೆಂಟ್ ಬಿಲ್, ಪ್ರಯಾಣ ಭತ್ಯೆ ಮುಂತಾದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಖರ್ಚುಗಳ ಪುರಾವೆಗಳು.
5. ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ರಿಟರ್ನ್ಸ್: ನೀವು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ GST R1 ಮತ್ತು GSTR 3B ಫೈಲಿಂಗ್ ವಿವರಗಳು (ಇವು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಬೇಕು).

ಸ್ಥಿರ ಆಸ್ತಿಗಳ ವಿವರ: ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಖರೀದಿಸಿದ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಥವಾ ವಾಹನಗಳ ಬಿಲ್‌ಗಳು (ಸವಕಳಿ ಅಥವಾ Depreciation ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲು).

ಆಡಿಟ್ ವರದಿಯ ನಮೂನೆಗಳು (Forms)

ತೆರಿಗೆ ಆಡಿಟ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಗೆ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ನಮೂನೆಗಳಿವೆ:

ಫಾರ್ಮ್ 3CA: ಕಂಪನಿ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಈಗಾಗಲೇ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಆಡಿಟ್ ಮಾಡಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಈ ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಫಾರ್ಮ್ 3CB: ಕಂಪನಿ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಆಡಿಟ್ ಅನ್ವಯಿಸದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು (Proprietorship) ಅಥವಾ ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಈ ಫಾರ್ಮ್ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಫಾರ್ಮ್ 3CD: ಇದು ಅತ್ಯಂತ ವಿವರವಾದ ಫಾರ್ಮ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರ್ಥಿಕ ವಿವರಗಳು, ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆ ಮುಂತಾದ 44 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು 3CA ಅಥವಾ 3CB ಯೊಂದಿಗೆ ಲಗತ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ ಯಾವಾಗ

ತೆರಿಗೆ ಆಡಿಟ್‌ಗೆ ಒಳಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ ತೆರಿಗೆದಾರರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30 ರ ಒಳಗೆ ತಮ್ಮ ಆಡಿಟ್ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2025 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026 ರವರೆಗಿನ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳ ಆಡಿಟ್ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಕೆ ಮಾಡಲು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2026 ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

(ವಿಶೇಷ ಸೂಚನೆ: ಆಡಿಟ್ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾದ ನಂತರ, ಇಂತಹ ತೆರಿಗೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ರಿಟರ್ನ್ಸ್ (ITR) ಅನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31 ರ ಒಳಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕಾಲಾವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ).

ಆಡಿಟ್ ಮಾಡಿಸದಿದ್ದರೆ ಆಗುವ ದಂಡ ಮತ್ತು ನಷ್ಟಗಳು (Penalty)

ಒಂದು ವೇಳೆ ನೀವು ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ತೆರಿಗೆ ಆಡಿಟ್ ಮಾಡಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿಗದಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಆಡಿಟ್ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 271B ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ದಂಡ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ದಂಡದ ಮೊತ್ತ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತದೆ (ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕಡಿಮೆಯೋ ಅದು):

ನಿಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ವಹಿವಾಟಿನ (Turnover) ಶೇಕಡಾ 0.5 (0.5%) ರಷ್ಟು ಮೊತ್ತ.

ಅಥವಾ ಗರಿಷ್ಠ 1,50,000 ರೂಪಾಯಿಗಳು (ಒಂದೂವರೆ ಲಕ್ಷ ರೂ.).

ಇತರ ಅನಾನುಕೂಲಗಳು

ಆಡಿಟ್ ಮಾಡಿಸದಿದ್ದರೆ ನಿಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು (Business Losses) ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾರಿ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ (Carry Forward) ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಮೈನಸ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ನೋಟಿಸ್ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಯ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು.